Tips voor het noorderlicht zien + fotograferen

Wat is het noorderlicht?

Het noorderlicht is een bijzonder natuurfenomeen. Maar wat is het noorderlicht precies? Vroeger waren hier veel mooie verhalen en mythes over en die verhalen zijn nog steeds prachtig om te horen. Maar, de werkelijkheid is eigenlijk een vrij saai en ingewikkeld verhaal. Kortgezegd ontstaat het noorderlicht wanneer elektrisch geladen deeltjes, afkomstig van de zon, de ruimte in worden geschoten. Dit noem je een zonnewind. Een deel van deze deeltjes komt terecht in de aardatmosfeer, waar ze botsen met luchtdeeltjes als zuurstof en stikstof. Dit veroorzaakt een chemische reactie in de vorm van licht. De kleur van het noorderlicht kan verschillen. Welke kleur je ziet hangt onder andere af van de hoogte waarop de botsing plaats vindt. De kleuren die je kunt zien variëren van groen tot aan roze / paars. 

De officiële naam van het noorderlicht is Aurora Borealis, maar omdat het verschijnsel vooral in noordelijke landen te zien is, wordt het noorderlicht genoemd. Op het zuidelijk halfrond vind je een vergelijkbaar verschijnsel: het zuiderlicht, oftewel Aurora Australis.

De beste plekken om het noorderlicht te zien

Het noorderlicht is op verschillende plekken in de wereld te zien. Vooral in de noordelijke regio’s heb je een reële kans om het verschijnsel eens mee te maken. Maar de laatste tijd is het ook in Nederland meerdere keren te zien geweest. En zelfs nog zuidelijker! Voor een grotere kans op het noorderlicht zien, is het echter wel beter om wat noordelijker te reizen. Hieronder deel ik de beste plekken om het noorderlicht te zien.

• Zweeds of Fins Lapland
• Noorwegen
• IJsland
• Canada
• Groenland
• Alaska
• Rusland

Zoals je ziet zijn er zowel goede plekken om het noorderlicht te zien binnen Europa, als buiten Europa. Zelf reisden wij naar Fins Lapland in de winter, in de hoop daar het noorderlicht te zien. Naar IJsland en Noorwegen reisden wij in de zomer en waren wij net een week te vroeg weg voor het noorderlichtseizoen begon.

Wanneer kun je het noorderlicht zien?

Noorderlicht kan het hele jaar door in de lucht zitten, maar het is alleen zichtbaar als het donker genoeg is. Hierdoor kun je het verschijnsel niet het hele jaar door zien. In de zomermaanden wordt de lucht niet donker genoeg en is het niet mogelijk om het noorderlicht te aanschouwen. In de echt noordelijke gebieden wordt het in de zomer helemaal niet donker. Het noorderlicht seizoen loopt van half augustus tot half april. Tussen april en augustus is het niet donker genoeg. Hoe dichterbij de poolcirkel je verblijft, hoe groter je kans is op het noorderlicht.

Naast een donkere lucht heb je overigens ook een helderde lucht nodig. Er kan heel veel noorderlicht in de lucht zitten, maar als het helemaal bewolkt is, zul je er niks van zien. Zijn er sterren te zien? Kijk dan zeker regelmatig even naar buiten!

Tips voor het zien van Aurora Borealis

Nu je weet wat het noorderlicht is en waar en wanneer je het kunt zien, is het tijd om mijn tips voor het noorderlicht zien te delen.

1. Een dosis geluk

Oké, dit is misschien niet echt een tip voor het spotten van het noorderlicht, maar wel even iets om rekening mee te houden. Als je het noorderlicht wilt zien, heb je echt een dosis geluk nodig. Je hebt nooit garantie om het te zien! Dus, laat het noorderlicht zien alsjeblieft nooit de hoofdreden of enige reden zijn van een reis. Wij gingen in de piek van de noorderlicht cyclus naar Lapland en hebben het 1 avond heel licht gezien. Alle andere dagen was het compleet bewolkt. En wij hadden nog geluk, want andere mensen die dezelfde week gingen, hadden zelfs het glimpje wat wij zagen niet gezien. Wij zaten een week in Lapland, dus het was niet dat we er super kort waren. Sommige mensen zijn er 3 dagen en zien het elke dag. Andere zijn er 2 weken en zien het helemaal niet. Gelukkig zijn er nog genoeg andere leuke dingen om te doen in Lapland en heb je bij pech gelijk een goede reden om nog eens terug te gaan. Wees vooral niet te teleurgesteld als je niks ziet.

2. Download een app

Om je kansen op het noorderlicht zien te vergroten is het handig om een app te downloaden. In de app kun je zien hoe hoog de KP index is. De KP index drukt uit hoe hoog de zonnewind is. Deze loopt van 0 tot en met 9. Hoe hoger het getal, hoe groter de kans op het noorderlicht. Verder kun je in de app in procenten zien hoe groot de kans is op het noorderlicht, op welke plekken waarnemingen gedaan zijn en hoe het zit met bewolking. De app kan ook meldingen geven wanneer de kans op noorderlicht groot is. Een goede app om te gebruiken is de Aurora app. Maar, kijk niet alleen naar de app. Wij zagen het noorderlicht met een lage KP index en een laag percentage bij hoeveel kans we hadden. De app is een hulpmiddel, maar kan er ook naast zitten.

3. Staar je niet blind op KP index

De KP index is een voorspelling. In de app kan de KP index 1 zijn en kun je denken dat de kans nihil is om het noorderlicht te zien. Toch zijn er kansen en is de beste manier toch echt om gewoon af en toe naar buiten te gaan en richting het noorden te kijken. Is het helder? Dan is er altijd een kans. Natuurlijk is de kans met KP index 3 of hoger groter, maar wij dagen het op een avond met 1. Dit was onze enige heldere avond, dus echt een gelukje.

4. Houd webcams in de gaten

Op veel toeristische plekken in bijvoorbeeld Lapland zijn webcams op goede plaatsen om het noorderlicht te zien. Zo kun je vanuit je warme accommodatie kijken of er noorderlicht te zien is op een bepaalde plek. Is het te zien op de webcam? Ga dan naar buiten! Sommige plekken hebben webcams die je alleen kunt bekijken tegen betaling. Dit kan een overweging zijn omdat het je veel koude avonden buiten bespaart.

5. Kijk bij een heldere lucht regelmatig naar buiten

Is het helder buiten? Loop dan regelmatig even naar buiten om de lucht richting het noorden te bekijken. Alleen dan weet je zeker of er wel of geen noorderlicht te zien is!

6. Maak test foto’s van de lucht

Soms is het noorderlicht niet zichtbaar met het blote oog. Een camera kan het noorderlicht veel sneller waarnemen. Wil je zeker zijn of er noorderlicht te zien is, maak dan een testfoto van de lucht. Dit kan gewoon met de nachtmodus op je telefoon. Als er noorderlicht is, zul je dit op je telefoonfoto al snel kunnen zien. Met het bloge oog kan het bij een zwak noorderlicht gewoon een witte gloed lijken. Toen wij naar buiten liepen op onze eerste avond in Lapland dacht ik wat te zien, maar wist het niet zeker. Mijn snelle testfoto op mijn telefoon bevestigde mijn gedachte: wij zagen het noorderlicht! Als je het alleen fotografisch ziet kan geduld soms beloond worden en het later alsnog voor het blote oog zichtbaar worden. 

7. Zoek een open plek met weinig lichtvervuiling

In een stad met veel lichtvervuiling is de kans op het noorderlicht klein. Het noorderlicht moet dan wel heel sterk zijn, wil je het kunnen zien. De beste plekken om het noorderlicht te zien zijn locaties met weinig tot geen lichtvervuiling. Dus plekken bij kleine dorpen bijvoorbeeld. Verder is het belangrijk om naar een open plek te gaan, vanaf waar je goed zicht hebt richting het noorden. Bij veel plaatsen vind je grote meren en dit zijn ideale plekken om het noorderlicht te zien.

8. Kleed je goed aan!

Het noorderlicht laat zich zien in het donker en in het noorden kunnen de temperaturen heel laag zijn. Je staat lang stil, dus het is belangrijk om je goed aan te kleden. Als je het koud krijgt is het noorderlicht bekijken echt minder leuk. Hieronder som ik op wat je aan moet doen tijdens een koude nacht noorderlicht kijken:

• Laag 1: thermokleding van merinowol
• Laag 2: jogging broek / andere warme broek + fleecevest
• Laag 3: eventueel een extra trui of vest. De joggingbroek kan ook je derde laag zijn, dan draag je als tweede laag bijvoorbeeld een legging.
• Laag 4: dikke overal of broek met warme winterjas geschikt voor lage temperaturen
• Voeten: liner sokken van merinowol en dikke wollen sokken eroverheen. Qua schoenen raad ik warme snowboots aan.
• Handen: dunne liners van merino wol en dikke wanten. Die dikke wanten doe je af en toe uit om een foto te maken.
• Hoofd: doe ook een liner muts op en daaroverheen een wollen muts. Verder is een buff onmisbaar!

Meer lezen over kleding in Lapland? Lees dan ook mijn artikel waarin ik antwoord geef op de vraag: wat neem je mee naar Lapland in de winter?

Hoe zie je het noorderlicht in het echt?

Nu je al heel veel tips hebt kunnen lezen over het noorderlicht zien, ga ik je wat vertellen over de realiteit. Op de foto is het noorderlicht namelijk een waar spektakel, maar in het echt ziet het er echt wel anders uit. Camera’s kunnen nou eenmaal veel meer zien dan het menselijk oog. Op de foto zie je felle groene kleuren en soms zelfs paars en roze. In het echt is de kans dat je het zo fel ziet heel klein. Je ziet meer een waas. Alsnog is het noorderlicht spotten en fotograferen heel tof! Maar stel wel je verwachtingen bij en weet dat het met het blote oog echt heel anders is.

Het noorderlicht fotograferen

Als je het geluk hebt om het noorderlicht te zien, wil je dit natuurlijk ook fotograferen. Hieronder deel ik handige tips voor het noorderlicht fotograferen.

• Camera: Hoewel je het noorderlicht ook kunt vastleggen met een telefoon waarvan je de sluitertijd kunt aanpassen, geeft een camera veel betere resultaten. Een lichtsterke lens is hierbij eigenlijk het belangrijkste. Een lens die een diafragma van 2.8 of lager aankan is het beste.
• Statief: Voor het noorderlicht fotograferen is een statief een must. Je moet werken met een langere sluitertijd en fotograferen uit de hand zorgt voor bewegingsonscherpte. Als je met een telefoon fotografeert heb je ook een statief nodig.
• Instellingen: Zet je diafragma op een klein getal, zodat je de meeste licht binnen krijgt. Verder moet je je sluitertijd lang maken. Maak hem echter niet te lang, want dan wordt het noorderlicht meer een waas en zie je de details niet meer in je foto terug. Achteraf gezien was de sluitertijd op mijn foto’s net iets te lang (ik had hem tussen de 20 en 30 seconde). ISO wil je altijd zo laag mogelijk houden, maar besef je dat je ruis heel goed kunt wegwerken in lightroom en dat moderne camera’s best een hoge ISO aan kunnen. Beter je ISO net iets hoger, dan een compleet onderbelichte foto.
• Compositie: Je wilt veel van de lucht in beeld, dit is namelijk waar het om draait bij het noorderlicht. Om je foto’s interessanter te maken kun je op zoek gaan naar een plek met bijvoorbeeld een mooie weerspiegeling op de voorgrond, een mooi bos, of zo’n typisch Laps huisje. Zelf stonden wij op een heel groot meer, hierdoor was een interessante compositie vinden heel lastig en zijn eigenlijk alle foto's zo ongeveer hetzelfde. Wij hoopten op een andere avond nog op een net iets andere plek te gaan staan, maar wij hadden helaas geen geluk met het noorderlicht verder.
• Stel handmatig scherp: Je camera kan niet automatisch scherp stellen als het zo donker is. Stel daarom handmatig scherp. Zelf heb ik een lens waarbij je de ring kan zetten op oneindig scherpstellen, dit helpt enorm. Handmatig scherp stellen is in het pikkedonker namelijk heel erg moeilijk. Oefen dit van te voren!
• Zelfontspanner: Zet je camera op zelfontspanner, zo komt er zeker weten geen beweging in je foto als je op het knopje klikt om een foto te maken.
• Geniet! Het noorderlicht fotograferen is niet zo heel makkelijk. Of ja, iedereen kan het op de foto zetten, maar niet iedereen kan die echte wauw foto maken. Dat lukte ons ook niet. Maar we hebben wel het bijzondere natuurfenomeen kunnen zien en dat is toch het allerbelangrijkste!